O staroj knjizi u zrenjaninskoj biblioteci.

knjiga1

Zakonska obaveza i dužnost svake biblioteke, kao i drugih ustanova zaduženih za prikupljanje, čuvanje, zaštitu i davanje na korišćenje informacija i publikacija jeste da štiti i čuva staru i retku bibliotečku građu kao kulturno nasleđe od opšteg značaja. Pod tom vrstom građe podrazumevaju se rukopisne, štampane, monografske i periodične i druge publikacije objavljene na srpskoslovenskom, ruskoslovenskom, slavenosrpskom, srpskom i drugim jezicima nastale do 1867. godine. Tu spadaju i retka bibliofilska izdanja značajnih autora, retka izdanja iz ratnih perioda (Balkanskih ratova, Prvog i Drugog svetskog rata), cenzurisana izdanja, izdanja u tiražima manjim od 100 primeraka koja imaju posebnu naučnu, istorijsku kultrurnu ili umetničku vrednost, emigrantska izdanja sačuvana u malom broju primeraka. Prema značaju mogu se svrstati u tri kategorije: kulturno dobro, kulturno dobro od velikog značaja i kulturno dobro od izuzetnog značaja.

biblioteka

O staroj i retkoj bibliotečkoj građi brinu Narodna biblioteka Srbije, Biblioteka Matice srpske i 26 biblioteka prema Zakonu o staroj i retkoj bibliotečkoj građi, a među njima je i Gradska narodna biblioteka “Žarko Zrenjanin”. U tu svrhu Narodna biblioteka Srbije  formirala je Centralni registar kategorisane stare i retke bibliotečke građe. Cilj je da svaka vredna knjiga u Srbiji bude digitalizovana, dobije svoju ličnu kartu (lokaciju) i pravnu zaštitu. Gradska narodna biblioteka “Žarko Zrenjanin” ima obavezu da registruje staru i retku knjigu koja se nalazi na teritoriji srednjeg Banata i u vlasništvu je biblioteka, drugih ustanova ili pojedinaca.
U fondu zrenjaninske biblioteke nalazi se oko sedamdesetak knjiga stare i retke građe koje su kategorisane kao kulturno dobro od velikog značaja. Štampane su u periodu od 1801. do 1867. u štamparijama u Beogradu, Novom Sadu, Beču, Budimu, Karlovcima. To su dela Vuka Karadžića, Dositeja Obradovića, Platona Atanackovića, Koste Ruvarca, Stojana Novakovića, Jakova Ignjatovića, Jovana Subotića, Milice Stojadinović...

knjiga5

Najstarija knjiga koja se čuva u zrenjaninskoj biblioteci i ima status kulturnog dobra od izuzetnog značaja jeste Hronika svetske istorije Franka Sebastiana na nemačkom jeziku, datira iz 1531. (Franck, Sebastian: Chronica, Zeytbuch vnd geschychtbibel von anbegyn biß inn diß gegenwertig MDXXXI. jar, Straßburg, 1531). Knjiga je imala prvi stepen oštećenja pa je podvrgnuta konzervaciji i rekonstrukciji na konzervatorskom odeljenju Biblioteke Matice srpske tako da joj je vek trajanja značajno produžen.
Pored štampanih izdanja zbirka Gradska narodna biblioteka “Žarko Zrenjanin” poseduje i dnevnike Todora Manojlovića vođene na nemačkom jeziku od 1904-1907. kao i knjigu pesama takođe pisanu na nemačkom jeziku, goticom. Potom, poseduje i rukopis Baščovan Pavla Bibića koji je značajan jer je iz njega nastala prva srpska knjiga o kalemljenju voćaka, prvi put objavljena u izdanju Matice srpske u Budimu 1846. Inače, Pavle Bibić je bio jedan od prvih članova Matice i dopisni član Društva srpske slovesnosti.

knjiga2

Zahvaljujući sredstvima dobijenim na konkursu od Ministarstva kulture i informisanja, zrenjaninska biblioteka je 2016. godine započela proces zaštite stare i retke knjige. Detaljnom analizom i klasifikacijom po stepenu oštećenja kao i važnosti naslova, stručna lica iz Biblioteke Matice srpske odabrala su prvih 9 knjiga koje su podvrgnute konzervaciji i restauraciji. Cilj je da čitava zbirka koja broji nešto više od 70 naslova bude podvrgnuta fizičkoj zaštiti, a da se zatim čitav proces uređenja zaokruži objavljivanjem stručnog kataloga koji bi doprineo otkrivanju i promociji ove vredne građe koja se nalazi u zrenjaninskoj biblioteci.

knjiga4

petkus baner